رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران گفت: مسئولیت پیشگیری از خودکشی صرفاً بر عهده روانپزشک، پزشک یا روانشناس نیست، بلکه مجموعه‌ای از عوامل و دستگاه‌ها باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.
به گزارش خبرنگار مهر، نادر توکلی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران در همایش پیشگیری از خودکشی اظهار کرد: خودکشی بیش از آنکه صرفاً یک عدد در آمارها باشد، یک انسان، یک زندگی، یک خانواده و یک ارتباط است و در بسیاری از موارد داستانی از رنج است که اگر زودتر دیده شود، جدی‌تر گرفته شود و فرد دسترسی آسان‌تری به حمایت‌های اجتماعی داشته باشد، امکان مداخله و پیشگیری وجود خواهد داشت.
وی افزود: دانش جهانی امروز نشان می‌دهد که خودکشی قابل پیشگیری است، اما پیشگیری از آن نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ در سطوح فرد، خانواده، جامعه و نظام سیاست‌گذاری است.
توکلی با اشاره به اهداف برگزاری این همایش گفت: یکی از اهداف مهم، توجه به سیاست‌گذاری و دیگری ایجاد شبکه‌ای اجتماعی و تخصصی است که بتواند موضوع پیشگیری از خودکشی را به شکل جدی دنبال کند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران تأکید کرد: مسئولیت پیشگیری از خودکشی صرفاً بر عهده روانپزشک، پزشک یا روانشناس نیست، بلکه مجموعه‌ای از عوامل و دستگاه‌ها باید در کنار یکدیگر قرار گیرند؛ به همین دلیل لازم است این موضوع را به صورت شبکه‌ای و قرارگاهی دنبال کنیم.
وی با اشاره به نقش دانشگاه‌ها در این زمینه اظهار کرد: دانشگاه فقط متولی آموزش و ارائه خدمات نیست، بلکه در قبال جامعه مسئولیت اجتماعی دارد. این مسئولیت به معنای آن است که دانشگاه بتواند دانش و ظرفیت علمی خود را در خدمت مسائل واقعی جامعه قرار دهد و میان دانش و سیاست، پژوهش و عمل و متخصصان و دستگاه‌های اجرایی ارتباط ایجاد کند.
توکلی ادامه داد: اگر دانشگاه درباره خودکشی صرفاً مقاله تولید کند اما نتواند این دانش را به سیاست، برنامه و اقدام تبدیل کند، رسالت خود را به طور کامل انجام نداده است.
وی با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در استان تهران گفت: در چارچوب کمیته سلامت و امنیت غذایی استان تهران، موضوع پیشگیری از خودکشی با مشارکت دستگاه‌های مختلف پیگیری شده و تلاش بر این بوده است که از اقدامات جزیره‌ای عبور کرده و به سمت همکاری واقعی، مستمر و مبتنی بر شواهد حرکت کنیم.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران افزود: حدود یک سال از فعالیت این مجموعه می‌گذرد و در این مدت جلسات به صورت مستمر و در مقاطع مختلف برگزار شده است. هدف اصلی نیز ایجاد فضای مشترک برای گفت‌وگو و همکاری میان دستگاه‌های اجرایی، تصمیم‌ساز، گروه‌های مداخله‌گر و مجموعه‌های علمی بوده است.
وی گفت: در این مدت، برگزاری نشست‌های تخصصی و برنامه‌های آموزشی، تولید محتوای تخصصی و تلاش برای تبدیل دانش تخصصی به زبان قابل استفاده برای دستگاه‌های اجرایی دنبال شده است.
توکلی با اشاره به مشارکت نهادهای مختلف در این برنامه اظهار کرد: دانشگاه‌ها، نظام سلامت، سازمان بهزیستی، آموزش و پرورش، دستگاه‌های اجتماعی، سازمان پزشکی قانونی، اورژانس، قوه قضاییه و سایر نهادهای مرتبط در این همکاری حضور داشته‌اند و تلاش شده است هماهنگی بیشتری میان آنها ایجاد شود.
وی با بیان اینکه همکاری بین دستگاهی مسیر ساده‌ای نیست، افزود: هر دستگاه ساختار، منابع و محدودیت‌های خاص خود را دارد، اما مسئله خودکشی به گونه‌ای است که هیچ دستگاهی به تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی آن باشد و به یک شبکه همکاری نیاز داریم.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران همچنین با اشاره به منابع مورد استفاده در اجرای این برنامه گفت: آنچه در این یک سال شکل گرفته، با استفاده از ظرفیت‌ها و منابع داخلی دانشگاه و بدون اتکا به حمایت مالی سازمان‌های بیرونی انجام شده است. این موضوع نشان می‌دهد که اگر یک دانشگاه مسئله‌ای را جدی بداند، می‌تواند بخشی از ظرفیت خود را برای حل آن بسیج کند.
توکلی تأکید کرد: مسیر پیشگیری از خودکشی بدون همکاری دولت، دستگاه‌های اجرایی، نهادهای اجتماعی، جامعه علمی و سایر بخش‌های مرتبط به نتیجه نخواهد رسید.
وی در ادامه به راه‌اندازی پلتفرم «فانوس» اشاره کرد و گفت: فانوس با هدف عبور از صرف تولید محتوا و حرکت به سمت تسهیل دسترسی مردم و متخصصان به منابع معتبر در حوزه پیشگیری از خودکشی طراحی شده است.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران افزود: در این پلتفرم تلاش شده اطلاعات معتبر و قابل فهم درباره پیشگیری، نشانه‌های هشدار، نحوه کمک‌گرفتن، حمایت از فرد در معرض خطر و ابزارهایی مانند برنامه ایمنی در اختیار مردم قرار گیرد.
وی ادامه داد: در بخش تخصصی فانوس نیز منابع علمی، راهنماهای بالینی، پروتکل‌های درمانی، ابزارهای ارزیابی، محتوای آموزشی، مقالات و تجربیات برنامه‌های پیشگیری در اختیار متخصصان قرار گرفته است.
توکلی ادامه داد: شاید مهم‌تر از خود پلتفرم، فلسفه‌ای باشد که پشت آن قرار دارد؛ یعنی کمک به دسترسی مردم و متخصصان به منابع معتبر، استفاده از شواهد علمی و ایجاد ارتباط مؤثر میان مردم، متخصصان و نظام سلامت برای پیشگیری از خودکشی.
توکلی در ادامه با اشاره به استقرار یک نهاد علمی مستقل در دانشگاه گفت: این مجموعه ضمن برخورداری از فضای مناسب و امکانات مورد نیاز، هویت و استقلال حرفه‌ای خود را حفظ می‌کند و می‌تواند موضوع پیشگیری از خودکشی را به صورت علمی، نظام‌مند و تخصصی پیگیری کند.
وی با قدردانی از همه افرادی که در فعالیت‌های قرارگاه پیشگیری از خودکشی مشارکت داشته‌اند، افزود: تلاش ما این است که در زمان مواجهه با موارد پرخطر، مداخله لازم را انجام دهیم و شرایطی فراهم کنیم که صیانت و حفاظت از افراد به صورت مستمر و شبانه‌روزی دنبال شود.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به چالش‌های موجود در شناسایی برخی موارد گفت: در برخی موارد، به دلیل نبود ارتباط مناسب یا زیرساخت‌های ارتباطی کافی، ممکن است افراد شناسایی نشوند و این موضوع کار مداخله و پیگیری را دشوار کند؛ با این حال، موارد شناسایی‌شده در دستور کار قرار می‌گیرند و پیگیری لازم درباره آنها انجام می‌شود.
وی ادامه داد: در بیمارستان‌های تحت پوشش دانشگاه نیز خدمات و دسترسی‌های لازم به صورت شبانه‌روزی فراهم شده است و در موارد نیاز، ارتباط با خانواده‌ها و پیگیری وضعیت فرد انجام می‌شود.
توکلی تأکید کرد: امیدواریم اقدامات انجام‌شده و همچنین راه‌اندازی پلتفرم «فانوس» بتواند دسترسی مردم و متخصصان به دانش، حمایت و خدمات مورد نیاز را تسهیل کند.
