قانون اجازه تفتیش و نظارت در خرید و فروش اسعار خارجی

قانون اجازه تفتیش و نظارت در خرید و فروش اسعار خارجی

مصوب ۱۳۰۸/۱۲/۰۶ با اصلاحات و الحاقات بعدی

ماده ۱- حق معاملات مذکور در این قانون موقتاً منحصر به دولت و بانک‌هایی خواهد بود که مطابق قوانین و نظامات در ایران مقیم بوده و بر طبق مقررات این قانون عمل کرده و در کمیسیون نرخ اسعار مذکور در ماده ۳ عضویت پیدا کنند. دولت مکلف به سلب حق معاملات مربوط به اسعار و نقود خارجی از هر بانکی است که معامله بر خلاف مقررات این قانون نموده یا از اعزام نماینده در کمیسیون نرخ اسعار خودداری کند.

تبصره ۱- دولت می‌تواند به تجارت‌خانه‌هایی که دارای دفاتر قانونی منظم باشند و تبعیت از مقررات این قانون را تعهد کنند جواز معاملات فوق را بدهد ولی در هر مورد این اجازه بر حسب تصویب‌نامه مخصوص هیئت وزراء خواهد بود.

ماده ۲- عملیات ذیل ممنوع است:

۱- خرید و فروش و واگذاری و به‌طور کلی هر قسم معامله راجع به اسعار و نقود، اعم از نقود فلزی یا کاغذی خارجی، اعم از اینکه به طریق انتقال تلگرافی یا طریق دیگر به شکل برات تجارتی یا نوشته اعتبار یا چک یا هر نوع اوراق تجارتی دیگر باشد، به نرخی غیر از نرخ مقرر از طرف کمیسیون نرخ اسعار.

۲- تسلیم اسعار نقود خارجی به هر صورت و طریقی که باشد بدون اجازه کمیسیون تفتیش مذکور در ماده ۴.

۳- جمع‌آوری و احتکار اسعار یا نقود خارجی.

۴- خرید و فروش نقود و اسعار خارجی به قصد ترقی یا تنزل دادن تصنعی قیمت آن‌ها.

۵- نقل و تحویل پول ایران از خارجه به ایران به صورت محاسبه در دفاتر بدون اینکه در مقابل آن واقعاً نقود یا اسعار خارجی تسلیم شود و به‌طور کلی هر نوع عملی که با قصد تقلب برای فرار از انجام مقررات این قانون باشد.

۶- قرض دادن یا استقراض به اعتبار نقود یا اسعار و یا اوراق بهادار دیگر خارجی بدون اجازه مخصوص کمیسیون تفتیش.

۷- تهاتری که موضوع آن یکی از اسعار خارجی و مربوط به منافع اشخاص مختلف باشد به هر عنوان و به هر علتی که به عمل آید.

۸- وارد کردن نقره، خواه به شکل مسکوک، خواه به اشکال دیگر، باستثناء اشیاء نقره زرگری‌شده.

۹- صادر کردن طلا به هر صورتی که باشد.

۱۰- صادر کردن نقره به‌استثناء نقره زرگری‌شده هر مسافر تا بیست تومان حق صادر کردن نقره مسکوک خواهد داشت.

۱۱- صادر کردن اسکناس ایران مگر در حدودی که قوانین و نظامات اجازه بدهد.

۱۲- اجرای معاملات بانکی راجع به پول ایران به صورت محاسبه در دفاتر از ایران به خارجه بدون اجازه مخصوص کمیسیون تفتیش.

ماده ۳- برای تعیین نرخ خرید و فروش اسعار و نقود خارجی در طهران و تعیین نرخ آن‌ها در ایالات و ولایات، کمیسیونی باسم کمیسیون نرخ اسعار در طهران تشکیل خواهد شد مرکب از:

۱- یک نفر نماینده وزارت مالیه.

۲- یک نفر نماینده وزارت اقتصادیات که تشکیل خواهد شد.

۳- یک نفر نماینده اداره گمرکات.

۴- مفتش دولت در بانک ملی.

۵- یک نفر نماینده از طرف هر یک از بانک‌هایی که مطابق قوانین و نظامات در ایران مقیم بوده و اجرای مقررات این قانون را به عهده بگیرد.

امتناع هر یک از بانک‌های فوق‌الذکر از قبول شرکت در کمیسیون و همچنین عدم حضور نماینده هر یک از آن‌ها در جلسات مانع تشکیل کمیسیون و اتخاذ تصمیمات مقتضیه نخواهد بود. تصمیمات کمیسیون با اکثریت آراء حاضرین اتخاذ می‌شود. نظام‌نامه مربوطه به کمیسیون را هیئت وزراء تصویب خواهد کرد.

ماده ۴- کمیسیونی موسوم به کمیسیون تفتیش مرکب از پنج نفر که هیئت وزراء انتخاب خواهند کرد در طهران تشکیل می‌شود. وظیفه این کمیسیون رسیدگی به تقاضا‌نامه‌هایی است که هر کس مشتری اسعار و نقود خارجی است باید قبلاً بدهد. کمیسیون به شرط تصویب هیئت وزراء و در حدودی که هیئت معین خواهد کرد می‌تواند برای اعمال حق رسیدگی فوق‌الذکر به یک یا چند مؤسسه بانکی وکالت بدهد. در این صورت مؤسسات بانکی فوق مکلف هستند کاملاً مطابق تعلیمات کمیسیون تفتیش عمل نمایند.

خرید اسعار و نقود خارجی را فقط در حدود احتیاجات واقعی و موجه اجازه می‌توان داد.

در جواز خرید اسعار اسم خریدار باید ذکر شود. بدون اجازه کمیسیون هیچ جوازی قابل انتقال به غیر نخواهد بود.

فروش اسعار و نقود خارجی بدون جواز کمیسیون یا جواز بانک‌هایی که از طرف کمیسیون حق دادن جواز دارند ممنوع است.

بانک‌های مجاز در معاملات اسعار و نقود خارجی می‌توانند در موارد فوت تا معادل دو هزار قران اسعار و نقود خارجی بفروشند مشروط بر اینکه از خریداری دلایل کتبی فوتی بودن تقاضا را اخذ نمایند و بانک‌ها مکلف هستند دلائل کتبی فوق را به اسرع اوقات به کمیسیون تفتیش برسانند تا کمیسیون تفتیش نظر به وضعیات بازار اسعار قبول تقاضاهای مربوطه به تحصیل اسعار را اجازه داده یا به تأخیر خواهد انداخت.

ماده ۵- دارندگان اسعار و نقود خارجی مکلفند دولت یا بانکی را که برای این موضوع از طرف دولت معین شده از مقدار نقود و اسعاری که دارند مطلع نمایند. هر فروشنده نقود و اسعار خارجی مکلف است خرید اسعار و نقود خود را بدواً به دولت یا بانکی که دولت معین کرده پیشنهاد کند. دولت یا بانک مذکور باید تصمیم خود را راجع به خرید یا عدم آن بلافاصله به فروشنده اعلام نمایند. خرید به نرخی که برای اسعار از طرف کمیسیون نرخ اسعار معین شده به عمل خواهد آمد. هرگاه دولت یا بانکی که برای این عمل از طرف دولت معین شده امتناع از خرید نمود، بانک‌هایی که از کمیسیون نرخ اسعار عضویت دارند و اسعار و نقود خارجی را پس از امتناع دولت یا بانک فوق‌الذکر تحصیل کرده‌اند در موقع فروش مکلف نیستند خرید آن اسعار یا نقود را به دولت یا بانک نماینده دولت پیشنهاد نمایند مگر اینکه از روز تحصیل اسعار و نقود خارجی تا روز فروش بیش از ده روز گذشته باشد.

ماده ۶- بانک‌هایی که مطابق این قانون اجازه معامله اسعار و نقود خارجی را پیدا می‌کنند مکلف هستند کلیه معاملات خود را راجع به اسعار و نقود خارجی در دفاتر مخصوصی که مطابق مقررات قانون تجارت صفحات آن نمره و امضاء شده باشد بلافاصله پس از معامله ثبت نمایند. مفتشین دولت در هر موقع می‌توانند در دفاتر مذکور تفتیش نمایند. مدلول این دفاتر را ممکن است کمیسیون نرخ اسعار معین کند.

ماده ۷- متخلفین از مقررات مواد ۱، ۲، ۴، ۵ این قانون مجرم، شرکاء و معاونین به‌طور تضامنی معادل مبلغی که موضوع عمل یا معامله ممنوع بوده محکوم به تأدیه جریمه خواهند شد. این امر مانع نخواهد بود که اگر عمل یا معامله مشمول قوانین جزائی دیگر بشود، علاوه بر محکومیت فوق متخلف به مجازات مقرر در آن قوانین نیز محکوم گردد. پرداخت جریمه مستخدمین و اجزاء مؤسسات بانکی و تجارتی به عهده مؤسسه یا بانکی خواهد بود که متخلف از اجراء آن بوده مشروط بر اینکه من‌حیث شغلی که در مؤسسه یا بانک داشته مرتکب جرم شده باشد.

تبصره ۱- به کاشفین تخلفات از این قانون سی درصد از جرائم مأخوذه پرداخته خواهد شد.

ماده ۸- این قانون در طهران سه روز پس از تصویب و در ایالات و ولایات ده روز پس از تصویب به موقع اجرا گذارده می‌شود.

این قانون که مشتمل بر هشت ماده است در جلسه لیله ششم اسفند ماه یک هزار و سیصد و هشت شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

رئیس مجلس شورای ملی – دادگر

تازه‌های قوانین:

• قانون تأمین زنان و کودکان بی‌سرپرست

• قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست

• قانون مجازات عمومی (منسوخ) مصوب ۱۳۵۲

• قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴ (منسوخ)

• قانون واگذاری انحصار تجارت خارجی مملکت به دولت

• قانون متمم قانون تفتیش اسعار خارجی

• قانون اجازه تفتیش و نظارت در خرید و فروش اسعار خارجی