رئیس‌جمهور آمریکا با تهدید علنی ایران موجی از انتقاد‌های حقوقی را برانگیخت؛ موضع‌گیری که به باور کارشناسان و اندیشکده‌های بین‌المللی، نقض آشکار بند ۴ ماده ۲ منشور ملل و تعهد‌های بین‌المللی حقوق بشر محسوب می‌شود.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در جریان سخنرانی ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ (۳۱ شهریور) خود در هشتادویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل، بار دیگر به‌طور علنی ادعا‌های تهدیدآمیز خود را علیه ایران مطرح کرد.
این موضع‌گیری تهدیدآمیز در تریبون رسمی سازمان ملل، موجی از تحلیل‌ها و اعتراض‌های حقوقی را در رسانه‌ها و محافل بین‌المللی ایجاد کرده است.
نقض صریح منشور سازمان ملل
از منظر حقوق بین‌الملل، تهدید به استفاده از زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشور، ممنوعیتی بنیادین دارد.
بند ۴ ماده ۲ منشور سازمان ملل به صراحت بیان می‌کند که کلیه اعضا باید در روابط بین‌المللی خود از تهدید به زور یا استفاده از آن علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشور خودداری کنند.
کارشناسان ارشد حقوق بین‌الملل در پایگاه تحلیلی جاست سکیوریتی Just Security تصریح کرده‌اند که ادبیات ترامپ نه تنها تهدید به حمله نظامی، بلکه تهدید به نابودی کامل یک عضو سازمان ملل است. این مسئله، خروج کامل از چارچوب حقوقی بین‌الملل و نقض مستقیم منشور ملل متحد محسوب می‌شود.
براساس این تحلیل‌ها، هیچ کشوری حق ندارد از تریبون‌های بین‌المللی برای اولتیماتوم‌های نظامی غیرقانونی استفاده کند.
تعارض با اصول حقوق بشر و منع نسل‌کشی
از دیدگاه حقوق بشر و حقوق بین‌الملل بشردوستانه، تهدید به «نابودی» یک کشور ابعاد حقوقی بسیار سنگین‌تری به‌همراه دارد.
براساس مفاد کنوانسیون ۱۹۴۸ منع و مجازات جرم نسل‌کشی، هرگونه اقدام یا تهدید که با هدف نابودی کلی یا جزئی یک گروه ملی، قومی یا نژادی صورت گیرد، غیرقانونی و واجد مسئولیت کیفری بین‌المللی است.
نشریه Truthout در گزارشی با استناد به تحلیل حقوقدانان حقوق بشری تاکید کرد که تهدید به محو یک کشور یا ارجاع آن به «نابودی کامل»، طبق اسناد بین‌المللی از جمله اساسنامه رم و دیوان کیفری بین‌المللی، تهدید به ارتکاب جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی تلقی می‌شود.
حقوقدانان معتقدند ایجاد ارعاب عمومی نسبت به جمعیت شهری و غیرنظامی، با اصل تمایز و تناسب در حقوق بشردوستانه متناقض است.
واکنش اندیشکده‌ها و رسانه‌های تحلیلی بین‌المللی
اظهارات علنی ترامپ در مجمع عمومی، بازتاب گسترده‌ای در اندیشکده‌ها و نشریه‌های تحلیلی غربی داشته است.
روزنامه گاردین در گزارشی تحلیلی موضع ترامپ را شوکه‌کننده خواند و نوشت که او با مطرح کردن علنی نابودی یک کشور عضو سازمان ملل، حتی از رفتار‌های دوران جنگ سرد نیز فراتر رفته است. گاردین اشاره کرد که این‌گونه تهدید‌ها اعتبار نهاد‌های بین‌المللی را بی‌اثر می‌سازد.
- بیشتر بخوانید:
- ضرورت دفاع از حقوق بشر و پاسخگویی بین‌المللی در نشست مجمع عمومی سازمان ملل
- روز جهانی صلح؛ آزمونی برای منشور ملل متحد و عیار ادعا‌های حقوق بشری غرب
مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) و پایگاه پی‌بی‌اس در بررسی‌های خود به این نکته اشاره کردند که مانور بر ابزار تهدید نظامی در تریبون سازمان ملل، به جای گشودن مسیر دیپلماسی، خطر تنش‌های تصادفی در منطقه و بازار‌های جهانی انرژی را به‌شدت افزایش می‌دهد.
تحلیل‌گران ارشد اقتصادی و ژئوپلیتیک در موسسه XTB هم اظهار کردند که تهدید‌های ترامپ بلافاصله سیگنال‌های منفی به بازار‌های جهانی نفت و امنیت دریانوردی در تنگه هرمز ارسال کرده است و بی‌ثباتی حقوقی در منطقه را تشدید می‌کند.
تحلیل‌گران بین‌المللی بر این باورند که به‌کارگیری این نوع تهدید‌ها در هشتادویکمین نشست مجمع عمومی، نشان‌دهنده تضعیف روزافزون هنجار‌های حقوقی و ساختار امنیت دسته‌جمعی است؛ ساختاری که سازمان ملل اساسا برای جلوگیری از همین ادبیات و اقدام‌های زورمدارانه پایه‌گذاری شده بود.
انتهای پیام/
